Trong năm 2020, Fintech Việt Nam đã đạt nhiều sự tăng trưởng đáng kể nhờ việc áp dụng ngày càng nhiều các giao dịch kỹ thuật số, thêm vào đó sự bùng nổ của thị trường Thương mại điện tử và sự hỗ trợ của chính phủ về việc mở rộng các hình thức thanh toán số. 

Theo báo cáo của IDC Financial Insights về lĩnh vực Fintech ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Việt Nam có 5 đại diện trong nhóm Fintech Fast 101 (101 công ty Fintech có tốc độ tăng trưởng tốt nhất trong năm 2020) gồm Payoo, Momo, Moca, Tima và ZaloPay. Bốn trong số năm công ty này sở hữu ví điện tử, trong đó Moca, Momo và ZaloPay chiếm tới 90% thị phần ví điện tử tại thị trường Việt Nam.

 

Khám phá các thương vụ đầu tư tỷ đô

Theo tạp chí Forbes, thị trường Fintech Việt Nam năm 2020 đã nhận được những khoản đầu tư kỷ lục khi thu hút được tổng cộng khoảng 7,8 tỷ USD vốn đầu tư. Trong khi trước đó, với 9 tháng đầu năm 2019, các Fintech Việt Nam chỉ nhận được 410 triệu USD vốn đầu tư.

Nhiều khoản đầu tư lớn vào các Fintech tại Việt Nam đã được công bố từ năm 2019 và đến năm 2020 những thương vụ đầu tư này đã hoàn tất với những con số ấn tượng.

  • Điển hình nhất là công ty mẹ của ví điện tử VNPAY phá kỷ lục với mức nhận đầu tư lên đến 300 triệu USD từ SoftBank’s Vision Fund và GIC;
  • Tháng 9/2020, Fvndit nhận 30 triệu USD đầu tư vào lĩnh vực cho vay ngang hàng (P2P);
  • Tập đoàn Kim An chuyên về công nghệ chấm điểm tín dụng đã huy động được một khoản tài trợ trong Series A từ Patamar Capital, Viet Capital Ventures, East Ventures;
  • Utop trước đó cũng nhận 3 triệu USD đầu tư từ FPT và SBI Holdings;
  • Momo nhận đầu tư 100 triệu USD trong vòng gọi vốn Series C;
  • Finhay nhận đầu tư 7 chữ số từ Unicorn của Mỹ và công ty chứng khoán Thiên Việt;
  • Axie Infinity nhận 1,5 triệu USD từ Pangea Blockchain Fund, Hashed, ConsenSys và 500 startups;
  • Interloan nhận 500 nghìn USD đầu tư từ Phoenix Holdings (FintechNews.sg).

Không những nhận được những khoản đầu tư lớn, nhiều thương vụ mua bán sáp nhập cũng làm thị trường Fintech “nóng” hơn bao giờ hết. Có thể kể đến các thương vụ đình đám như sau:

  • Grab đã mua lại cổ phần của công ty khởi nghiệp thanh toán di động Việt Nam Moca;
  • VinID mua lại công ty thanh toán People Care (ví MonPay);
  • Vimo Technology JSC và mPOS Technology JSC hợp nhất trở thành NextPay Holdings
  • Ant Financial mua lại một lượng cổ phần đáng kể trong ví điện tử eMonkey được tích hợp vào nền tảng của Lazada.

 

Báo cáo uy tín thị trường Fintech Việt Nam từ Fintech Landscape 2020

Theo khảo sát của MasOffer Fintech – nền tảng Affiliate Marketing (Tiếp thị liên kết) hàng đầu Việt Nam, hiện có khoảng 131 công ty hoạt động trong lĩnh vực Fintech tại Việt Nam. Trong đó, 36 công ty đang hoạt động trong mảng Thanh toán, 28 công ty hoạt động trong lĩnh vực Vay ngang hàng, 15 công ty làm về Blockchain, Crypto,….

 

 

 

 

 

Số lượng startup trong lĩnh vực Fintech tại Việt Nam đã tăng hơn 195% trong giai đoạn 2017-2020 (từ 44 công ty năm 2017 lên 131 công ty vào năm 2020). Trong đó, dịch vụ thanh toán vẫn là phân khúc lớn nhất, chiếm gần 28% số lượng các công ty Fintech. Cụ thể, tính đến tháng 10 năm 2020, Việt Nam có 39 nhà cung cấp dịch vụ phi ngân hàng được cấp phép, tuy nhiên chỉ có 36 đơn vị đang thực sự hoạt động.

Theo thống kê của TopDev, doanh thu từ thị trường Thanh toán điện tử 2020 lên đến 8,9 tỉ USD, tăng trưởng 14,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Lượng người dùng cũng đã tăng trưởng lên đến 36,2 triệu, tăng 12,1% so với năm ngoái. Các công ty hoạt động trong mảng Thanh toán đã ghi nhận mức tăng trưởng chưa từng có trước đây.

 

 

 

 

 

 

 

 

Trong đường đua khốc liệt đó, SmartPay là một ví điện tử “sinh sau đẻ muộn” nhưng đã có những lựa chọn khác biệt của riêng mình. Thay vì tập trung vào khách hàng cá nhân, ví điện tử SmartPay lại lựa chọn phát triển cho phân khúc tiểu thương. Thành quả là SmartPay đã sở hữu 1,7 triệu người dùng, hơn 400.000 tiểu thương và điểm chấp nhận thanh toán, có hơn 200.000 lượt tải ứng dụng mỗi tháng, “tăng trưởng thần tốc” hơn 100% mỗi năm chỉ sau hơn 18 tháng ra mắt. Gần đây, công ty TNHH TMDV Mạng lưới Thông Minh (SmartNet), đơn vị sở hữu Ví điện tử SmartPay vừa được vinh danh là “Công ty Fintech tiêu biểu Việt Nam 2020”. Đây là giải thưởng nằm trong khuôn khổ Lễ trao giải “Ngân hàng Việt Nam tiêu biểu 2020” do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) và Tập đoàn Dữ liệu quốc tế (IDG) tổ chức.

 

Bên cạnh đó, một “tân binh” mới trong sân chơi này – PayME cũng có định hướng khác biệt khá nhiều so với các đối thủ khác từng làm. Với định vị là nền tảng ví điện tử mở (Open e-wallet) kết hợp thanh toán mạng xã hội (Social Payment) theo mô hình B2B2C, hướng đến khách hàng là các doanh nghiệp đã đạt số lượng người dùng nhất định, PayME trình làng hai tính năng PayME Link – gửi tiền thông qua một liên kết & PayME Key – bàn phím hỗ trợ thanh toán nhanh. Hai tính năng này cho phép người gửi & người nhận tiền, cá nhân, đơn vị kinh doanh trên mạng xã hội thực hiện các lệnh thanh toán ngay trong cuộc hội thoại, không cần mở bất kỳ ứng dụng thanh toán nào, không cần biết số tài khoản, số điện thoại. Người mua hàng càng thêm thuận tiện khi cách thanh toán gần gũi với hành vi dùng mạng xã hội thường ngày; đồng thời với người bán, PayME Link & PayME Key giúp giảm tỉ lệ rớt đơn hàng, dễ dàng tích hợp với các công cụ như chatbot, quản lý vận đơn, hậu mãi để tối ưu vận hành & phục vụ khách hàng hiệu quả hơn.

Trong khi các startups trong lĩnh vực thanh toán (Payment) của Việt Nam tiếp tục phát triển và thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư, hoạt động cho vay ngang hàng (P2P lending) và tiền điện tử/blockchain là hai phân khúc có mức tăng trưởng mạnh nhất. Hai dịch vụ này có số lượng công ty khởi nghiệp tăng từ ít hơn 5 vào năm 2017 lên hơn 15 công ty khởi nghiệp trong năm 2020.

Mặc dù có nhiều điểm sáng, mảng công nghệ tài chính và tài trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) ở Việt Nam vẫn được đánh giá còn khá “thô sơ” khi so sánh với một số quốc gia láng giềng như Singapore. Các mảng kinh doanh quản lý tín dụng/ chấm điểm tín dụng/ dữ liệu hay gọi vốn cộng đồng vẫn có ít startup tham gia.

 

Lĩnh vực ngân hàng kỹ thuật số (Digital banking) đang có những bước tiến lớn. Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước là một trong những đơn vị tích cực nhất trong xây dựng hành lang pháp lý về chuyển đổi số ngân hàng. Các quy định về eKYC (định danh điện tử mới ban hành), về tiền điện tử (mobile money), về chuyển tiền xuyên biên giới, đại lý ngân hàng… đã và đang được Ngân hàng Nhà nước gấp rút thúc đẩy.

Nhìn thấy tiềm năng của ngân hàng số trong kỷ nguyên internet ngay từ những ngày đầu tiên, Timo ra đời và trở thành một trong những nền tảng ngân hàng số đầu tiên tại Việt Nam. Sau 5 năm, Timo có chiến lược riêng khi gần đây vừa cho ra mắt ứng dụng (dùng thử Timo tại đây) và logo mới, thay đổi diện mạo với bốn màu sắc: tím (Timo Purple – Thịnh vượng, Năng lượng); xanh (Royal Blue – Bền vững, Uy tín); cam (Rebel Orange – Sáng tạo, Nổi bật); vàng (Gold Rush – Đam mê, Thấu hiểu). Bên cạnh đó, Timo hiện đang có rất nhiều chương trình khuyến mãi và tính năng mới cho khách hàng mới (new users). Khách hàng có thể nhận ngay 50,000 VND nếu mở tài khoản thành công và hoàn tất một giao dịch đầu tiên của Timo. Ngoài ra, cũng có thể tham gia Lì Xì để nhận ngay 50,000 VNĐ cho mỗi Lì Xì thành công được gửi đến Khách hàng chưa sở hữu tài khoản Timo.

 

Dự báo các xu hướng Fintech trong tương lai

Theo báo cáo thị trường Fintech ở Việt Nam vẫn chủ yếu gồm các công ty đi theo mô hình B2C. Thực tế này mở ra cơ hội tăng trưởng cho các startups hướng đến mô hình B2B. Cùng thời điểm, ngân hàng Việt Nam cũng đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số.

Ông Nguyễn Bảo Hoàng, Tổng giám đốc của Timo, cho biết: “So với thế giới, thị trường ngân hàng số Fintech tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn hình thành và còn nhiều tiềm năng phát triển. Việt Nam với dân số đông và lực lượng lao động trẻ năng động chính là một điểm cộng thuận lợi. Thế hệ trẻ Millennials và Gen Z là những người có tinh thần phóng khoáng, sẵn sàng đón nhận những trải nghiệm mới và yêu thích những công nghệ mang tính đột phá và hiện đại. Tôi cho rằng đây chính là bệ phóng thích hợp và thời điểm vàng để ngành công nghệ tài chính nói chung và ngân hàng số Fintech tiếp tục phát triển, thu hút và mở rộng tập khách hàng”.

Một số ngân hàng chọn cách hợp tác với các startup để sáng tạo nhanh hơn. Nếu như thời gian trước đây các công ty Fintech trong nước vẫn đi theo mô hình B2C thì trong năm 2020 các Fintech đã bắt đầu đi theo mô hình B2B vốn phổ biến ở nước ngoài. Với mô hình này các ngân hàng sẽ là đối tác quan trọng thúc đẩy các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực Fintech phát triển. Năm 2020 đã chứng kiến các ngân hàng đua nhau bắt tay với các khởi nghiệp lĩnh vực Fintech.

  • VietinBank hợp tác cùng Opportunity Network (Anh);
  • CIMB Bank Vietnam hợp tác cùng Toss (Hàn Quốc);
  • VPBank hợp tác cùng BE Group (Thụy Điển);
  • OCB hợp tác cùng Ripple Net (Mỹ);
  • TPBank hợp tác cùng Backbase (Hà Lan).

Ngoài ra, trong năm 2020, ngành ngân hàng và Fintech Việt Nam còn chứng kiến sự chia tay của Timo và VPBank. Thay vào đó, ứng dụng Timo liên kết với Viet Capital Bank (Bản Việt) để cho ra đời ngân hàng số Timo, đồng thời giới thiệu một website và ứng dụng di động mới. Nổi bật nhất là 22/10/2020 thương vụ hợp tác giữa ngân hàng Shinhan Financial Group bắt tay cùng Grab để cùng phát triển các ứng dụng thanh toán mới.

(Bản quyền của báo cáo này thuộc về MasOffer Fintech, vui lòng không re-up. Nếu các bạn có nhu cầu sử dụng, hãy trích dẫn nguồn MasOffer Fintech nhé)

 

Tác giả: Lê Thị Hồng Cẩm.